Inval-Boiron - Boerderij in Frankrijk

Déjà vu

Na een mislukte poging om afgelopen winter bij Celma en Robert hun nieuwe appartement in Rotterdam te bekijken (Carla had kiespijn en daarna kwam het er niet van), zijn we vorige week maar weer afgereisd naar hun Chambres d'hôtes in Saint-Agnan-de-Cernières, Normandië. Ook leuk. Op de heenweg zouden we de verlaten boerderij van 'Boerin in Frankrijk' nog even uitchecken, op de terugweg de supermarkt Auchan in Roncq. Het liep anders.

De heenweg was niet zonder incidenten. Celma had ons al gewaarschuwd voor oponthoud in Rouen, sowieso een obstakel van formaat. De Pont Mathilde is gesloten en de borden dirigeren je dan helemaal om Rouen heen in noordwestelijke richting, een deviation die letterlijk een omweg is. Zij stuurde ons per e-mail een gedetailleerde, betere route. Dat was dus niet het probleem. Dat kwam veel eerder, net voor Abbeville, waar de D928 ter hoogte van Froyelles met borden was afgezet maar zonder enige aanwijzing hoe dan wèl te rijden. Wij dachten met onze intelligente navigatie dat varkentje wel even te wassen, maar elke route die we probeerden  leidde weer naar die vermaledijde D928, tot we ver genoeg afweken zodat we uiteindelijk via St. Riquier in Abbeville verzeild raakten. We hadden zoveel tijd verspild dat we het bezoek aan onze boerin maar uitstelden tot de terugreis.

Enigszins bedremmeld kwamen wij dus aan maar we werden meteen getrakteerd op een barbecue, kundig aangestoken door Robert, die wel iets met vuur heeft. De maaltijd werd verluchtigd met de geluiden die een naboer (naburige boer) maakte tijdens het aan- en afrijden met de zojuist geoogste hooibalen die daarna omstandig met een vorkheftruck in de schuur werden gebracht. Het heerlijke weer, de wijn en het meer dan prettige gezelschap maakte veel goed. Voor het donker werd ben ik nog even de buurt gaan verkennen om wat foto's te maken. We maakten plannen voor de komende dagen: vrijdag naar de kust en zaterdag een boswandeling in de buurt.

's Anderendaags, net voor het ontbijt, maakte ik nog wat meer foto's in het mooie ochtendlicht. Na het heerlijke ontbijt was er nog wat brood over en dat namen we mee als lunchpakket. We reden door het prachtige Normandische landschap, via Caen, naar les Plages du Débarquement, oftewel de Landingsstranden. We waren in 2001 al eens met de meiden in Grandcamp-Maisy geweest, maar reden nu naar Colleville-sur-Mer ter hoogte van Omaha Beach, waar de Normandy American Cemetery and Memorial is gesitueerd. We bezochten het paviljoen, het strand en tenslotte de begraafplaats. Om maar eens en cliché te hanteren: indrukwekkend! We vervolgden onze weg naar Arromanches-les-Bains, gelegen aan het Gold Beach. Hier liggen nog tientallen pontons, zowel in zee als op het strand, die aldus gevormd tot 'Mulberry' haven gebruikt werden tijdens de Landing op D-Day. Na al dit oorlogsgeweld reden we via Falaise terug naar ons vakantiestulpje. Het is al twee dagen prachtig weer en het blijft voorlopig zo.

Zaterdagochtend maakten we de boswandeling in de buurt. Het is een landschap zoals wij dat graag zien: akkers, velden, bos, af en toe een boerderij en vooral geen andere wandelaars. Het belooft erg warm te worden dus we vertrekken vroeg (11.00 uur...). Celma en Robert gaan mee als gids en vertellen honderduit over de omgeving. We wijken zelfs nog af van het pad om een verlaten houtzagerij te bekijken. Er huist een bijenvolk, dus we komen niet te dichtbij. Het wordt wel erg warm en zijn blij als we weer in de bewoonde wereld zijn en heerlijk in de schaduw kunnen lezen en luieren. 's Avonds eten we heerlijke moules frites, eigenhandig gekookt door Celma, die ons al dagen verwend met hapjes en drankjes. Redelijk uitgeblust kruipen we, als het donker is, in onze mandjes.

Zondagochtend is het alweer tijd om naar huis te gaan. De terugtocht verloopt redelijk voorspoedig en we komen na twee uur rijden in Inval-Boiron aan, waar de verlaten boerderij van Wil den Hollander staat. Er is niet veel veranderd, het gras staat wat hoger en je kunt niet overal goed naar binnen kijken. Met de nieuwe camera toch maar weer wat foto's gemaakt. Binnen, in één van de schuurtjes, staat een blikje Deja Rubbing-Compound Super, dat drie jaar geleden op exact dezelfde plaats stond. De tijd staat hier stil. We eten in de bloedhitte ons lunchpakketje en vertrekken voor de laatste etappe naar Roncq, om boodschappen te doen bij Auchan, één van de vele gigantische supermarkten die Frankrijk rijk is maar die, tot onze verbazing, op zondag gesloten is. Merde!

Boerin in Frankrijk

Wil den Hollander-Bronder

Mijn moeder, Neeltje Herlaar, is in 1917 in Brielle geboren. Zij bezocht daar de lagere school (de 'klompenschool' voor zover ik weet). Thuis hadden wij wat boeken staan, het merendeel streekromans. Leergierig ventje dat ik was, ik las ze bijna allemaal. Zo ook de omnibus 'Boerin in Frankrijk' van de schrijfster Wil den Hollander-Bronder. Later, als puber, las ik het nogmaals en toen vertelde mijn moeder dat zij met de schrijfster, Wil Bronder, op school had gezeten, misschien zelfs wel in dezelfde klas, hoewel ze bijna twee jaar scheelden. Volgens mijn moeder woonde Wil in de polder Zuurland nabij Brielle, destijds kennelijk onderdeel van Oostvoorne.

Wil is later getrouwd met Gerrit den Hollander(!) en zij zijn in 1947 naar Frankrijk geëmigreerd, waar ze uiteindelijk in het gehucht Inval-Boiron in het departement Somme een boerderij konden pachten. De vier boeken die de omnibus* vormen verhalen over het wel en vooral wee aldaar. Wil is in 2000 overleden en woonde tot op die dag op die boerderij. Haar man Gerrit sneefde, inmiddels dement, in 2002. Lekker belangrijk zul je misschien denken, maar door de hernieuwde kennismaking met mijn oude schoolvriendin Celma ben ik meer dan normaal geïnteresseerd geraakt in deze vrouw en haar nalatenschap. Celma heeft namelijk een Chambres d'Hôtes in Saint-Agnan-de-Cernières, Normandië. Dat ligt niet zo gek ver van Inval-Boiron. Wij hadden onze vakantie dit jaar bij Celma af willen sluiten, maar dat ging qua planning niet door.

Nu had ik al eens over dit onderwerp gegoogled en ontdekte dat in het gehucht Le Mazis een Chambre d'Hôtes 'Onder de Linden' was, die wordt uitgebaat door een zekere Aart Onder de Linden en zijn vrouw Dorette. Zo las ik dat hij, naar Frankrijk geëmigreerd in 1946, vanaf 1952 als knecht op de boerderij van Den Hollander heeft gewerkt. Sterker nog, hij figureert als Kees in een aantal hoofdstukken! Dorette is dan weer de dochter van de vorige bewoners van die boerderij en heet in het boek aanvankelijk Blanche en later Odile. Haar ouders verhuisden toen naar een landhuis in Le Mazis. In 1972 werd dit door hen omgetoverd tot een Chambres d'Hôtes en werd in 1992 door Aart en Dorette overgenomen.

Zaterdag 24 september 2011 zijn we dan op bedevaart gegaan naar de oude boerderij. 's Ochtends bij het ontbijt ontmoetten we Aart, die bij mijn oom Wim in de klas blijkt te hebben gezeten begin jaren '30. Hij kende een flink aantal van mijn ooms en tantes en mijn opa Eliza, die stratenmaker was en waar mijn vader bij werkte. Aart is in Vierpolders geboren en staat, nu ruim 80 jaar, nog midden in het leven. Nooit gestopt met werken en vol plannen voor de verbouwing van de kamertjes op de tweede verdieping. Met de instructies van Aart gaan we op stap. De afstand tussen Le Mazis en Inval-Boiron is slechts ruim een kilometer. We lopen langs weiden waar de karakteristieke witte koeien grazen. 'Bij de kerk rechtsaf en dan over het bruggetje'. Aan de linkerkant van de Rue du Moulin zien we het boerderijtje staan.

Het verbaast mij dat het pal aan de weg ligt, door de beschrijvingen in het boek (mede geholpen door de omslagillustratie) leek het verloren in de ruimte te staan. Het is ook veel kleiner dan ik me voorstelde en inmiddels onvoorstelbaar oud en vervallen. Dat hier tot ruim tien jaar geleden nog iemand gewoond heeft! We lopen om de boerderij heen. Aan de achterkant was een watermolen, die een aantal machines aandreef. We moeten door een kapot hek kruipen om er zicht op te krijgen. De rivier Le Liger is in deze tijd van het jaar slechts een smal stroompje. Het omliggende terrein is totaal overwoekerd. De boerderij wordt misbruikt als opslagplaats van de naburige boer, die ons gelukkig met rust laat en niet wegjaagt zoals Aart vreesde.

Het exterieur van de boerderij

Het interieur...

We gaan ook naar binnen in wat schuren en stallen moeten zijn geweest. Het woongedeelte is afgesloten maar ik kan wel foto's door de ramen maken. Het ziet er allemaal vervallen en deprimerend uit. Kleine hokjes en kamertjes, overal rommel, stof en spinnenwebben. Mooi en ontroerend zijn de details: porseleinen schakelaars, aandrijfstangen, -riemen en -wielen, achtergelaten gebruiksvoorwerpen. We verkenden ook nog even de omgeving en ontliepen ternauwernood de 'bemoeizuchtige' overbuurvrouw. Het is welletjes geweest en schoorvoetend aanvaardden we de terugtocht. We werden ingehaald door de boer die zijn koeien ging verweiden. Het leven gaat hier, ondanks alles, gewoon door...

De omgeving en haar stralende middelpunt...

*Land van zon en wijn (1964), Volwassen mensen huilen niet (1964), En de boer, hij ploegde voort (1965) en Mijn vallei in Frankrijk (1966).

Somme der delen

Niet 'Onder de Linden'
maar onder de walnotenboom. 

23 september 2011 | De rit naar onze laatste bestemming in het departement Somme in de Regio Picardië begon een beetje moeizaam. Er zijn namelijk geen snelwegen tot de aansluiting met de A83 in de Vendée. Daarna ging het vrij rap, tot Rouen, sowieso een nachtmerrie voor wie daar niet al te vaak komt. Zo kwam het dat wij op de A115 uitkwamen en niet op de A28. Het bespaarde ons wel een rit door de stad zelf, wat op zich weer een opsteker was, een extra péage op A29 ten spijt. Daarna vonden wij onze kronkelweg naar Le Mazis, het gehucht waar de Chambres d'Hôtes 'Onder de Linden' van Aart Onder de Linden en zijn vrouw Dorette staat. Het is 'tweede keus', aangezien wij oorspronkelijk bij Celma en Robert in Normandië wilden neerstrijken, maar die konden niet dit weekend.

Een geluk bij een ongeluk, want het blijkt een zeer mooi landhuis te zijn met enorme kamers. De kamer die wij hadden had een badkamer die groter was dan onze hele hotelkamer in La Rochelle! We werden meteen begroet door de poes, gevolgd door Dorette, die ons een kopje thee aanbood en een (stroef) gesprekje met ons aanging. Zij spreekt redelijk goed Nederlands. Haar man Aart was niet aanwezig en die ontmoetten wij pas de volgende ochtend. Na het uitpakken en genieten van de zon in de enorme achtertuin gingen we een hapje eten in het naburige Blangy-sur-Bresle. Dorette had op een briefje de route voor ons uitgestippeld. We lieten ons oog vallen op pizzeria La Trattoria, waar we een eenvoudige doch voedzame maaltijd nuttigden, waarna we in het pikkedonker terugkeerden. Carla liet zich nog even zakken in het bad op pootjes (foto's bij de redactie verkrijgbaar).

 

24 september 2011 | De volgende ochtend keken we uit het raam: Grondmist en een waterig zonnetje. Koel weer, maar verder helder. Het beloofde weer een mooie dag te worden. Bij het ontbijt ontmoetten we Aart, een Nederlander die in 1946 naar Frankrijk emigreerde. Ons eerste tripje die dag was naar het gehucht Inval-Boiron, waar de boeken van schrijfster Wil den Hollander-Bronder zich afspelen. Hierover later (véél) meer in een apart bericht.

Op de kaart zag ik dat de zee niet ver is en het plaatsje le Tréport ligt het dichtstbij. Aart had ons ook aangeraden eens naar le Hourdel (!) te gaan. We zouden wel zien. De weg naar le Tréport was niet zonder obstakels. Er bleek één of andere wielerwedstrijd gaande te zijn, aangegeven door wegafzettingen en borden déviation (wegomlegging). Naarmate ik die borden volgde kreeg ik steeds meer het gevoel dat dit nu juist de route van de wielerronde was maar dan in omgekeerde richting! Gek genoeg hebben we geen wielrenner gezien. Le Tréport is een druk havenstadje aan de monding van de Bresle, waar veel toeristen komen. We parkeerden bij het strand, recht onder de krijtrotsen. Het strand bestaat voor 99,99% uit kiezelstenen. Uiteraard is er een vuurtoren, die naar onze smaak iets te veel naar een urinoir rook. In de haven riep ineens iemand Phoque! WTF dacht ik, maar het bleek dat er een zeehond (Nederlands voor phoque) in de haven gesignaleerd was. Helaas kon ik geen foto maken omdat op het moment suprême de batterij van mijn camera het liet afweten, daarna was het zeezoogdier verdwenen. Verderop in de haven staan op de kade enkele viskramen, die op dit uur van de dag de onverkochte voorraad in de haven kieperen, een soort burgeroorlog onder de aldaar talrijke meeuwen veroorzakend.

Na een kopjen kofjen op een terras reden we naar le Hourdel. Onderweg kwamen we een Auchan tegen (een supermarkt waar we regelmatig komen) en daar kochten we proviand voor de komende dagen, waaronder een hele gerookte kip en stokbrood voor vanavond. Naarmate we le Hourdel naderden werden we omringd door honderden motorrijders, die uitgerekend vandaag een rally aldaar hielden op hun antieke motoren. Gevolg was dat het erg druk was in le Hourdel, een soort vakantiedorpje nabij de Somme en uitkijkend over de Baie de Somme. Dit is een enorm brede riviermonding die bij eb nagenoeg droogvalt en dan grote gelijkenis vertoont met de slufter op Texel. We lopen rond en genieten van de weidsheid en de stilte.

Handig, zo'n kiptafel...

We reden op ons gemak weer terug en, nadat Aart ons in de wijnkelder had rondgeleid, aten we stokbrood met gerookte kip op de kamer, begeleid door de wijn die we van Trudy en Cas hadden gekregen.

25 september 2011 | 's Anderendaags zaten we met vijf nationaliteiten (NL, BE, DE, US, FR) aan de ontbijttafel. Aan het eind van de ochtend reden we weer naar Nederland. Onderweg aten we restjes kip met brood.

In totaal hebben we gedurende deze reis twee files gehad: op de heenweg bij Parijs en vandaag voor de Van Brienenoordbrug in Rotterdam. Valt nog mee eigenlijk...