Que si, caisson

Na de Tweede Wereldoorlog en de recente opleving van Nederlandstalige "zangers" is de Watersnoodramp van 1953 toch wel het heftigste wat ons in de moderne geschiedenis is overkomen. Ikzelf heb het niet aan den lijve ondervonden maar gezien mijn geboorteplaats (Hellevoetsluis, 1958) zijn de verhalen en zichtbare sporen uit dit verleden onontkoombaar. Des te vreemder is het dat ik mij niet bewust was van het Watersnoodmuseum in Ouwerkerk, Zeeland. Omdat ik sinds kort de trotse bezitter ben van de Rotterdampas (op aandringen van Carla) en zij de tips van dit instituut nauwlettend volgt, zijn we daar vandaag heengegaan. 

 

Ouwerkerk ligt op het voormalige eiland Schouwen-Duiveland:

Tijdens de Watersnood van 1953 werd Ouwerkerk zwaar getroffen: één op de zes inwoners kwam om. Ook veel gebouwen, waaronder een houten achtkante korenmolen, gingen verloren. De bres in de dijk bij Ouwerkerk was in de nacht van 6 op 7 november 1953 de laatste die gedicht werd. In de vier caissons die werden gebruikt voor de sluiting van de dijk is sinds 2001 het Watersnoodmuseum gevestigd. 

[Bron: Wikipedia]

Het museum is inderdaad gehuisvest in een viertal caissons, die schijnbaar lukraak in het landschap opdoemen en met elkaar verbonden zijn. De caissons liggen merendeel ondergronds, gevuld met keien. Het bovengrondse deel is ingericht als museum, met per ruimte verschillende thema's, voor elk wat wils. De ruimtes zijn verrassend groot, de caissons zijn dan ook werkelijk gigantisch, erg indrukwekkend allemaal.

Klein detail was een schilderij van het schip s.s. Bore VI dat in die nacht nabij Toledo's Gat, strandde. Als aandenken kocht ik het boekje Zichtbare herinneringen.

 

In Ouwerkerk woont ook toevallig onze buurvrouw Anneke, uit de tijd (1983-'87) aan het Haringvliet(!) in Rotterdam. We zijn daar een bakkie wezen doen en enkele tientallen jaren bijgepraat. We gaan nog eens wandelen met elkaar in het Krekengebied van Ouwerkerk.

Toledo's Pad is niet ver, dus daar reden we ook nog even naartoe. Helaas is het hoogseizoen en behoorlijk druk, dus we zijn er alleen maar even langsgereden. Via de Plompe Toren weer terug.

 

Toeristenkaart Westenschouwen

Deze kaart van Westenschouwen hebben we al jaren. De Oosterscheldedam zoals het toen nog zou gaan heten is er nog niet, dus ik schat midden jaren zeventig. Linksonder t.h.v. de dame in bikini Toledo's pad.

Stoom afblazen

Mijn honger naar kennis over Toledo's pad werd begin deze maand aangewakkerd door mijn achterachterneef Egbert. Na wat online grasduinen in het Gemeentearchief Schouwen-Duiveland kwam ik er achter dat Toledo's pad ook wel Toledo's Gat* wordt genoemd. Dat opende heel wat zoekperspectieven. Zo las ik dat dit gedeelte vaak geteisterd werd door stormen, strand- en duinafslag tot gevolg hebbende.Een meer spectaculaire gebeurtenis vond plaats in de nacht van de Watersnoodramp van 1953 a.k.a. de Beatrixvloed (het was tenslotte haar verjaardag) nu precies 57 jaar geleden, waarin de Finse kustvaarder ss Bore-VI nabij Toledo's Gat strandde. Dit hield de gemoederen bijna een jaar bezig. Prinses Beatrix is zelfs een kijkje aan boord komen nemen! In december van datzelfde jaar werd het stoomschip eindelijk losgetrokken en voor sloop afgevoerd naar Dordrecht.

 

  

Tien jaar later stormde het weer zodanig dat de nabij gelegen bunkers, onderdeel van de Duitse Atlantikwall, geheel bloot kwamen te liggen en verzakten. Tijdens de sloop daarvan ontdekte men een wandtekening van de gestrande ss Bore-VI, waarna ook dat aan sloop ten onder ging.

 

*M.B.G. Hogerwaard, hoofdingenieur van de Provinciale Waterstaat, telde in het laatste decennium van de 19^de eeuw in de zeereep van de Westduinen maar liefst 22 grote openingen die hij ‘stuifgaten’ noemde[i]. Voor deze gaten in de zeereep komen we namen tegen als Suikergat, Gat van ’t Schip en Toledo’s Gat. In de schriftelijke bronnen heten ze met een rake typering ‘treckgaten’. Ruiters konden door deze duingaten gemakkelijk met hun paarden op het strand komen. Achter de zeereep ontstonden even zo vele stuifvlakten, waar de dorpsonderwijzer J.A. Hubregtse vanaf 1910 vele archeologische vondsten deed. 

     

Bore VI (1) 1918 built by Kockums Mekaniska Verkstads ab, Malmö ex- Ellwiron built for
Ljusne Woxna ab., Ljusne, ex- Bjarke 1922, 1928 purchased from A/S Det Dansk Norske
Dampskibsselskab, Copenhagen renamed Bore VI, 29th April 1940 wrecked off Simrishamn,
repaired, 1944 seized by Germans, 1946 recovered repaired and back in service, 31st
January 1953 beached in storm off Dutch Coast, salvaged and laid up, 1956 scrapped.

Foto's en tekst samengebracht door ©L1