Que si, caisson

Na de Tweede Wereldoorlog en de recente opleving van Nederlandstalige "zangers" is de Watersnoodramp van 1953 toch wel het heftigste wat ons in de moderne geschiedenis is overkomen. Ikzelf heb het niet aan den lijve ondervonden maar gezien mijn geboorteplaats (Hellevoetsluis, 1958) zijn de verhalen en zichtbare sporen uit dit verleden onontkoombaar. Des te vreemder is het dat ik mij niet bewust was van het Watersnoodmuseum in Ouwerkerk, Zeeland. Omdat ik sinds kort de trotse bezitter ben van de Rotterdampas (op aandringen van Carla) en zij de tips van dit instituut nauwlettend volgt, zijn we daar vandaag heengegaan. 

 

Ouwerkerk ligt op het voormalige eiland Schouwen-Duiveland:

Tijdens de Watersnood van 1953 werd Ouwerkerk zwaar getroffen: één op de zes inwoners kwam om. Ook veel gebouwen, waaronder een houten achtkante korenmolen, gingen verloren. De bres in de dijk bij Ouwerkerk was in de nacht van 6 op 7 november 1953 de laatste die gedicht werd. In de vier caissons die werden gebruikt voor de sluiting van de dijk is sinds 2001 het Watersnoodmuseum gevestigd. 

[Bron: Wikipedia]

Het museum is inderdaad gehuisvest in een viertal caissons, die schijnbaar lukraak in het landschap opdoemen en met elkaar verbonden zijn. De caissons liggen merendeel ondergronds, gevuld met keien. Het bovengrondse deel is ingericht als museum, met per ruimte verschillende thema's, voor elk wat wils. De ruimtes zijn verrassend groot, de caissons zijn dan ook werkelijk gigantisch, erg indrukwekkend allemaal.

Klein detail was een schilderij van het schip s.s. Bore VI dat in die nacht nabij Toledo's Gat, strandde. Als aandenken kocht ik het boekje Zichtbare herinneringen.

 

In Ouwerkerk woont ook toevallig onze buurvrouw Anneke, uit de tijd (1983-'87) aan het Haringvliet(!) in Rotterdam. We zijn daar een bakkie wezen doen en enkele tientallen jaren bijgepraat. We gaan nog eens wandelen met elkaar in het Krekengebied van Ouwerkerk.

Toledo's Pad is niet ver, dus daar reden we ook nog even naartoe. Helaas is het hoogseizoen en behoorlijk druk, dus we zijn er alleen maar even langsgereden. Via de Plompe Toren weer terug.

 

Toeristenkaart Westenschouwen

Deze kaart van Westenschouwen hebben we al jaren. De Oosterscheldedam zoals het toen nog zou gaan heten is er nog niet, dus ik schat midden jaren zeventig. Linksonder t.h.v. de dame in bikini Toledo's pad.

Kattenvrouwtje

Met enige trots kan ik vertellen dat een door mij gemaakte foto wordt gebruikt in het halfjaarlijks blad van Erfgoed Leidschendam. Het is een foto van een zwerfkat in Póvoa de Santa Iria, die ik eerder dit jaar maakte toen wij daar op vakantie waren. Ik kreeg een e-mail van een zekere Ernst van Erkelens die mij vroeg deze foto die hij op Toledo's pad had ontdekt, te mogen gebruiken. Dat vond ik natuurlijk goed mits hij mij als bron zou vermelden. Het betreft het schrijnende verhaal van Anna van den Bergh, een kattenvrouwtje over wie op de site van Erfgoed Leidschendam al eens een uitgebreider verhaal verscheen. Zij leefde en stierf zoals haar eigen zwerfkatjes, door God, de instanties en iedereen verlaten.

Om de overige (zwerf)katten die ik kiekte op onze reizen van, naar en in Portugal niet te kort te doen, hieronder een overzicht.

Leootje, in zo'n klein Peugeootje

Drie generaties voor de deur...

Tergend langzaam gingen de dagen, de weken voorbij. In de week van 20 juli zou de nieuwe Peugeot worden afgeleverd, dat kon dus ook op de maandag ervóór zijn. Daarna duurt het maximaal vijf werkdagen voor de auto opgehaald kan worden, dus op zijn vroegst die 20e. Helaas, het werd een kleine week later maar afgelopen donderdag was het dan zover. De avond ervoor hebben Carla en ik gepast afscheid genomen van de oude Peus met een ritje naar Rockanje sur mer. Ik moest werken, maar door te schuiven met uren kon ik op tijd weg om de auto op te halen. Na alle plichtplegingen en een geinig boeketje bloemen in ontvangst te hebben genomen reed ik eerst naar de dichtstbijzijnde AH om garnalen te kopen voor de barbecue met Mariska erbij die avond. Daar belde Carla mij op en vroeg hijgend EN?? Zo koel mogelijk antwoordde ik: Nou ik sta in de Appie bij de garnalen. Nee ontplofte ze, de AUTO!! Oh, prima hoor. Ik zie je zo.

We hebben wel meteen een ritje gemaakt, over de A20, afslag 14 en dan via Schoonhoven weer terug, altijd leuk, alleen jammer dat een groot gedeelte van de Lekdijk langs de Lek afgezet was. 's Anderendaags heb ik op een parkeerterrein hier vlakbij een aantal foto's gemaakt voor het nageslacht en zaterdag gewapend met de handleiding alle ins en outs der techniek en heur bediening doorlopen (onderbroken door diverse geïnteresseerde buurmannen): bluetooth, iPod, navigatie, je kunt het zo gek niet bedenken. Het is echt een moderne auto en van alle gemakken voorzien. Aangezien er 15 pk meer aanwezig is en de auto bijna 200kg lichter is dan de oude Peus wil 'íe best graag van zijn plek komen, dus lekker sportief. Het enige nadeel is de kleinere kofferbak, maar er passen wel twee Konmarkratjes in en dan is er nog ruimte over!

Zondag zijn we eerst naar Toledo's pad in Burgh-Haamstede gereden voor een fotosessie en daarna reden we door naar Hellevoetsluis voor een wandelingetje. We werden verwelkomd met kanonschoten op het Zuidfront. Een maandje terug kwamen we daar Gerda en Hendrik tegen en toen beloofden we de nieuwe Peus te komen showen. Bij nadering van Brielle bleek dat de stad afgezet was. Uiteindelijk parkeerden we in Meeuwenoord en hoorden we harde muziek: Brielle Blues was aan de gang. Neef en nicht lief waren natuurlijk ook niet thuis en dus zijn we onverrichter zake richting Rotterdam afgedropen. 

Belangrijkste kenmerken:

Peugeot 208 Allure 1.6 VTi 120pk

• Vernis metaallak Gris Shark
• Ekmet bekleding (zwart/grijs met bruine accenten)
• Mistlampen met statische bochtverlichting
• Peugeot Connect Nav (prijswinnende Touchscreen)
• 16" lichtmetalen velgen "Helium"
• Gescheiden Climate control (links/rechts)
• LED dagrijverlichting
• Head-up instrumentenpaneel met kleurendisplay (boven je stuur, niet er achter)
• Regen- en lichtsensor (automatisch inschakelende verlichting en ruitenwissers)
• Blauwe sfeerverlichting
• Chromen accenten zowel binnen als buiten
• Et cetera

Wim Sonneveld - "Margootje" 

Ik zat aan het ontbijt een beschuitje te soppen

Toen zag ik opeens een klein autootje stoppen

Het was een Peugeootje, zo groot, nee, iets groter

Het stond naast mijn theekopje, vlak bij de boter

En ja hoor, daar ging het portiertje al open

En kwam een klein vrouwtje naar buiten gekropen

Heel blond in bikini, een beeldig figuurtje

Ze stond op m'n bord en ze vroeg om een vuurtje

Ze zei: "Ik heet Margootje"

En ik zei: "Hallo"

Ze zei: "Nou daar ben ik dan, he"

En ik zei: "Oh"

Ik vroeg haar, uit wat voor een plaatsje ze kwam

Ze zei: "Nou, wat dacht je, uit Madurodam"

Margootje, Margootje, ze klom op mijn broodje

Ze trok aan mijn haar, ze zat op mijn mouw

M'n kleine vriendinnetje, zo'n neussie, zo'n kinnetje

Ze riep in m'n oor, o ik hou zo van jou

Margootje, Margootje, in zo'n klein Peugeootje

Margootje, Margootje uit Madurodam

Ze was wel erg lief, maar ze werd te aanhalig

Ze wou mee in bad en dat vond ik schandalig

Toen heb ik haar weggebracht in haar Peugeootje

Naar Madurodam en ik zei: "Dag Margootje"

Ik zette haar neer bij het AVRO-gebouwtje

Ik zei: "Nou naar huis en wees een zoet vrouwtje"

Maar 's avonds deed ik de broodtrommel open

Daar zat ze weer achter de koek weggekropen

O, had ik haar toen maar de deur uitgezet

Ze wou in m'n bad en ze wou in m'n bed

Zij werd erg ondeugend en ik schreeuwde kwaad

"Jij Christine Keeler in pocketformaat"

Margootje, Margootje, in een klein pettycoatje

Ze zwom in m'n bad en ze zat op de Vim

Ze kroop in een laatje met zo'n klein behaatje

Ze kroop in m'n binnenzak en fluisterde "Wim"

Margootje, Margootje, kleine idiootje

Margootje, Margootje uit Madurodam

Ik zei dat ik zoiets beslist niet meer wilde

Ze beet in m'n teen en krijste en gilde

En toen is ze weggegaan, boos en beledigd

En daarmede was de affaire erledigt

Maar het laatste nieuws dat ik van haar vernam

ze zit nu in de Begijnhof van Madurodam

Ze draagt een zedig wit kapje, zo'n kleintje

Ze is nu een keus en een deugdzaam begijntje

Maar soms kijk ik nog wel eens achter een vaas

Ik kijk in het trommeltje met speculaas

Ik kijk of ze soms in m'n zeepbakje is

Omdat ik haar toch wel een klein beetje mis

Margootje, Margootje, ik riep je, ik floot je

Ik zoek onder 't kussen, ik kijk in m'n hoed

Ik zoek in de laatjes, in hoekjes en gaatjes

Nou ben je verdwenen voor altijd, voorgoed

Margootje, Margootje

begijntje, Bardootje

Margootje, Margootje

Uit Madurodam...

Tekst en muziek: W.Sonneveld/A.M.G.Schmidt

Bolussen

Schuilekster

Van wandelen zoals we afgelopen jaren hebben gedaan komt dit jaar niet veel. Geen tijd, geen zin, te warm of te nat. Zoals dit weekend, zo nat dat zelfs de eksters bij de huizen gingen schuilen. Maar vandaag scheen plotsklaps de zon. Carla ging vandaag liever naar buiten dan het huishouden doen en ik, geïnspireerd door Jos' posting op Facebook, had wel zin in Middelburg.

Inmiddels mag je op weg naar Zeeland wèl 130 km/h rijden, al is niet iedereen daarvan doordrongen. Het leverde een rommelig ritje op, vooral omdat voor mij een Duitser reed die het niet gemütlich vond dat ik hem inhaalde, wat een aantal spannende momenten opleverde. Gelukkig moest hij er bij Middelburg-Oost af. Wij parkeerden nabij het NS-station. We besloten eerst helemaal om het oude VOC-stadje heen te lopen, de zogenaamde bolwerkenroute. Het is in feite een langgerekt, om de stad gedrapeerd park. Vervolgens down town Middelburg. Helaas ontsierd door de eenheidsworst van de Nederlandse middenstand. Wel leuk was de antiekmarkt op de Vismarkt pal in het centrum en het Abdijplein, een oase van rust in de hectiek van doordeweeks Middelburg. Onderweg kochten we bolussen bij Bliek.

We besloten toeristisch terug te rijden via de Oosterscheldekering en dan op Neeltje Jans de bolussen soldaat te maken. Dat viel tegen, want daar kun je alleen parkeren bij het Deltapark voor 6,5€. Ik kreeg het idee door te rijden naar Westenschouwen, om Toledo's Hoeve te gaan opzoeken. Er was nog één parkeer-plaatsje vrij op de Steenweg en we liepen langs Toledo's pad naar de hoeve aan de Westenschouwenseweg. De bolussen waren toen al op.

Stoom afblazen

Mijn honger naar kennis over Toledo's pad werd begin deze maand aangewakkerd door mijn achterachterneef Egbert. Na wat online grasduinen in het Gemeentearchief Schouwen-Duiveland kwam ik er achter dat Toledo's pad ook wel Toledo's Gat* wordt genoemd. Dat opende heel wat zoekperspectieven. Zo las ik dat dit gedeelte vaak geteisterd werd door stormen, strand- en duinafslag tot gevolg hebbende.Een meer spectaculaire gebeurtenis vond plaats in de nacht van de Watersnoodramp van 1953 a.k.a. de Beatrixvloed (het was tenslotte haar verjaardag) nu precies 57 jaar geleden, waarin de Finse kustvaarder ss Bore-VI nabij Toledo's Gat strandde. Dit hield de gemoederen bijna een jaar bezig. Prinses Beatrix is zelfs een kijkje aan boord komen nemen! In december van datzelfde jaar werd het stoomschip eindelijk losgetrokken en voor sloop afgevoerd naar Dordrecht.

 

  

Tien jaar later stormde het weer zodanig dat de nabij gelegen bunkers, onderdeel van de Duitse Atlantikwall, geheel bloot kwamen te liggen en verzakten. Tijdens de sloop daarvan ontdekte men een wandtekening van de gestrande ss Bore-VI, waarna ook dat aan sloop ten onder ging.

 

*M.B.G. Hogerwaard, hoofdingenieur van de Provinciale Waterstaat, telde in het laatste decennium van de 19^de eeuw in de zeereep van de Westduinen maar liefst 22 grote openingen die hij ‘stuifgaten’ noemde[i]. Voor deze gaten in de zeereep komen we namen tegen als Suikergat, Gat van ’t Schip en Toledo’s Gat. In de schriftelijke bronnen heten ze met een rake typering ‘treckgaten’. Ruiters konden door deze duingaten gemakkelijk met hun paarden op het strand komen. Achter de zeereep ontstonden even zo vele stuifvlakten, waar de dorpsonderwijzer J.A. Hubregtse vanaf 1910 vele archeologische vondsten deed. 

     

Bore VI (1) 1918 built by Kockums Mekaniska Verkstads ab, Malmö ex- Ellwiron built for
Ljusne Woxna ab., Ljusne, ex- Bjarke 1922, 1928 purchased from A/S Det Dansk Norske
Dampskibsselskab, Copenhagen renamed Bore VI, 29th April 1940 wrecked off Simrishamn,
repaired, 1944 seized by Germans, 1946 recovered repaired and back in service, 31st
January 1953 beached in storm off Dutch Coast, salvaged and laid up, 1956 scrapped.

Foto's en tekst samengebracht door ©L1

Geschiedsvervalsing

Toledo's pad
in vroeger tijden.

Toledo's pad is, dat weten we nu wel, vernoemd een duinovergang in Burgh-Haamstede. Van mijn verre neef Piet, die de stamboom van onze familie regelmatig water geeft, vernam ik dat het pad zijn naam ontleent aan Heereman van Toledo. Dat nu blijkt niet waar te zijn. Deze week ontving ik een e-mail van een zekere Egbert van Toledo, die met een heel ander (door mij ietwat geredigeerd) verhaal kwam:

Toledo's Hoeve
©Egbert van Toledo

Het pad is een strandjutterpad dat door ene Adrianus van Toledo, geboren in 1763 te Hellevoetsluis en zoon van Cornelis van Toledo en Jacomijntje Groenendijk, veelvuldig gebruikt werd om aangespoelde waar van het strand te halen zonder dat aan te geven bij de strand-vonder. Hiervoor werd hij herhaaldelijk op de vingers getikt. Hoe Adrianus ertoe kwam vanuit Hellevoetsluis naar Westenschouwen te gaan is niet geheel duidelijk. Wel weten we dat hij in Hellevoetsluis een proces wegens defloratie (ontmaagding) aan zijn broek kreeg en dat hij kennelijk de uitspraak niet afgewacht heeft. Hij woonde dus in het kleine dorp Westenschouwen waar hij al snel een van de schepenen werd. Eens werd hij uit dit ambt ontheven maar kwam later als zodanig weer in de annalen voor. Hij overleed in 1838 maar zijn naam bleef voortleven in "Toledo’s pad" en in de daar vlak bij liggende en nog steeds bestaande "Toledo’s Hoeve".

 

Een andere bron verwoordt het zo: 

 

De westkust van Schouwen heeft in het verleden veel met het water, storm en wind omhanden gehad. Vandaar ook dat strand en duinen zich meerdere malen hebben verplaatst, verminderd en vermeerderd. Duinvorming in Zeeland gebeurd meestal door verstuiving vanuit een beschadigde zeereep. Met het strand verschoven zich ook de duinpartijen. Zo vlak en glad als de kop van Schouwen in vroeger tijden was, zo gebocheld is hij nu. De verschijning van de eerste duinen schat men tussen ca. 900 en 1250 en in een tweede fase tussen 1300 en 1600 en tussen 1750 en 1850. De periode tussen 1600 en 1750 noemt men de ‘rustperiode’ die in verband wordt gebracht met de Kleine IJstijd. De oudste duinen liggen dus het meest landinwaarts.

Doordat de oudste duinenrijen verderop landinwaarts lagen en zich na 1750 nieuwe duinen vormden had het water nog steeds veel vrij spel op de toenemende stranden. Zo kwam het dus voor dat zich tussen de nieuw te vormen duinen zich een water-, wind- of zeegat vormde zodat het water met vloed vrij kon instromen en daardoor duinpolders vormden tussen de oude en nieuwe duinen. Zo gebeurde het dus dat voordat men begon met rijshout en helmgras te planten er diverse ‘stuifgaten’ waren gevormd. In de 20ste eeuw waren voor bedoelde gaten in de zeereep op de Kop van Schouwen de toponiemen Suikergat, Gat van 't Schip, Krabbengat, Gat van Westen, Toledo's Gat, Watergat en Wagengat nog bekend. In de Westduinen is er een totaal van wel 22 stuifgaten geweest.

De duinverstuivingen van 1700, genaamd de 2de duinverstuivingen, brachten zo’n grote verplaatsing van duinzand te weeg dat men in aller haast begon met het rijshout en helmgras te plaatsen om het zand meer beschutting te geven in de hoop dat het verstuiven zou stoppen. Desondanks waren er duinen die tussen 40 en 80 meter landinwaarts waren verwaaid. Op sommige plaatsen waren de nieuwe duinen zelfs tot over de oudste duinen heen verplaatst. Grofweg gezegd is de ligging van de buitenduinen: De hele boswachterij, Meeuwenduinen en Zeepeduinen. Wat verderop noordelijker nog de verklikkerduinen. Alles wat hier buiten valt zijn de oude duinen.

 

De dichts bijzijnde gaten voor Westenschouwen noem ik Gat van ’t Schip en Toledo’s Gat. Dit waren ook  2 stuifgaten waar het hoge water redelijk vrij spel had. Hier kwam het water niet zo ver als bijvoorbeeld bij de Zeepeduinen waar het soms helemaal vol liep. Met name het Gat van ’t Schip was een stuifgat dat ongeveer 300 meter landinwaarts liep daar waar nu de 1ste waterput (duinven) ligt. Het Toledo’s Gat was echter maar goed 100 meter landinwaarts. Het spreekt voor zich dat na hoogtij en vooral na storm of springtij er in deze gaten veel bleef liggen wat de zee achterliet en daar werd vooral door één persoon gretig gebruik van gemaakt. Aansluitend aan Toledo’s Gat lag het Toledo’s Pad. Het voorheen Duinweg(je) geheten pad, liep van het strand tot aan wat nu ongeveer kruispunt Kraaijensteinweg-Kommertjesweegje is.

Het pad was een strandjutterpad dat door ene Adrianus van Toledo, geboren in 1756 te Nieuw-Helvoet en zoon van Cornelis van Toledo en Jacomijntje Groenendijk, veelvuldig gebruikt werd om aangespoelde waar van het strand te halen zonder dat aan te geven bij de strand-vonder. Hiervoor werd hij herhaaldelijk op de vingers getikt.

Hoe Adrianus ertoe kwam vanuit Helvoet naar Westenschouwen te gaan is niet geheel duidelijk. Wel weten we dat hij in Helvoet een proces wegens defloratie (ontmaagding) aan zijn broek kreeg en dat hij kennelijk de uitspraak niet afgewacht heeft. Hij trouwde in 1793 met Cornelia Krepel uit Burgh. Misschien was zij een goede partij, waardoor hij eigenaar werd van de boerderij, die later ‘Toledo’s Hoeve’ ging heten. Hij woonde dus in het kleine dorp Westenschouwen waar hij al snel een van de schepenen werd. In 1803 werd hij veroordeeld voor strandjutten; Adrianus’ verweer dat hij de (verstopte) spullen had gekocht van marskramers en langstrekkende soldaten vond geen gehoor. Ondanks dat alles werd hij in 1810 opnieuw tot schepen benoemd.

Zijn huwelijk was hoogstwaarschijnlijk kinderloos, want zijn bezittingen werden na zijn overlijden op 9-2-1838 geërfd door Thomas Hobson, logementhouder te Hellevoetsluis, en Marinus Bock, chirurgijn en Visiteur der Quarantaine uit diezelfde plaats. Vlak voor zijn dood wijzigde Adrianus zijn testament om zijn dienstbode ƒl.1300.--. na te laten. Na zijn overlijden in 1838 bleef zijn naam voortleven in "Toledo’s pad" en in de daar vlak bij liggende en nog steeds bestaande "Toledo’s Hoeve".

Toledo's Pad (Duinwegje) omstreeks 1910. ter hoogte Westenschouwenseweg.

Na de aanplanting van rijshout en helmgras groeide het duin langzaam dicht en werd een ware hoogte. Toledo’s Gat verdween en Toledo’s Pad werd gedecimeerd in een kort stukje pad vanaf de Kraaijensteinweg tot in eerste instantie nog op het strand. Hier was inmiddels al wel een hoge trap voor aangelegd want het bleef toch een belangrijke overgang. De draai in de Kraaijensteinweg richting de rotonde was er immers nog niet dus het was de eerste overgang wilde je niet door het dorp gaan. Deze bocht is pas halverwege de jaren ’30 aangelegd. Daarna kwam WOII en werd er boven aan die overgang een geschutsbunker geplaatst. De trap bleef, ook na de oorlog. In 1964 werd het pad benieuwd. Er werd druk gewerkt aan het verbreden en verharden van het Toledo’s Pad. Het pad moest 2 meter breed worden en het zou verhard gaan worden met het puin dat vrijkwam door het slopen van de bunkers waarna men tot asfalteren over zou gaan. In tussenliggende periode was er ook veel duinafslag geweest door diverse voor- en najaarsstormen waarbij vaak de trap aan de zeekant werd weggeslagen of geheel verzakte. Bij het noemen van deze stormen mag ik ook de ziedende storm van 1 februari 1953 niet vergeten waarbij het Finse stoomschip Bore VI vastliep op het strand bij de overgang van Toledo’s Pad. Het 1382 ton metende vrachtschip werd gewoonweg tegen de duinen ‘gekwakt’. Het schip was onderweg van Rouen naar Amsterdam en kwam in de problemen waarna het voor anker ging. Toen de kettingen braken was  het schip niet meer te behouden. Gelukkig werd de 22 koppige bemanning gered. Pas 19 december dat jaar kon het schip worden vlot getrokken waarna het in 1956 in Hendrik-Ido-Ambacht alsnog onder de sloophamer kwam.

En Toledo’s Pad? Dat is er nog steeds al is het geen duinovergang meer. Vanaf de verharding van het pad in de ’60er jaren bleef het aan de zeekant maar behelpen. Steeds weer sloegen de golven stukken duin weg waardoor de trap verdween. Ook kwam bij het wegslaan van duin steeds vaker grote stukken bunkerplaten en funderingen mee naar beneden gestort. Het werd uiteindelijk een gevaarlijke overgang. Ook werden er vanaf de jaren ’54-’55 een aantal nieuwe zomerwoningen terug opgebouwd en kwam men met de vraag aan de gemeente of het pad zou kunnen worden afgesloten als overgang. Uiteindelijk heeft men in 1974 de overgang gesloten en is het “eigenweg” geworden. Het was gewoon ’n win-win situatie geworden met het gegeven dat de overgang bij de rotonde geheel werd vernieuwd met een bredere trap. Ook de parkeergelegenheden werden verbeterd. Zo was het goed. Alle partijen tevreden.

Wie vandaag de dag de durf heeft om toch het Toledo’s Pad in te gaan zal bij de laatste zomerwoning “De Duinpan” zich verder moeten verplaatsen door los zand, puin, duindorens enz. Ben je eenmaal (bijna) boven, kun je, als de wind gunstig heeft gestaan nog steeds de bunkerresten aanschouwen alsmede het laatste beschot van het bovenste stukje trap.

Toledo's Hoeve, begin vorige eeuw

Toledo's Hoeve, ca. 1940

Over deze Adrianus valt nog meer te lezen op Vergeten levens van Arine Nienhuis-Snaterse.

Heereman van Toledo helemaal rechts.

Mooi verhaal! Egbert deed in dezelfde mail ook nog uit de doeken dat wij een gemeenschappelijke betovergrootvader hebben, namelijk Jacob van Toledo, geboren in 1795. Heereman is Egberts grootvader die afstamt van deze Jacob. Wij zijn dus achterachterneven. Mijn vader was achter-neef van zijn grootvader Heereman. Onderstaand schema moet een en ander min of meer duidelijk maken.

Toledo's pad

7 november 2010 | Tja, het moest er een keer van komen. Het echte Toledo's pad. Gisteravond gingen we even kijken waar het begint, bij de Puente de Alcántara, dachten we. Het was al donker en de brug was mooi verlicht en dat leverde weer een mooie foto op.

Daarna liepen we naar Plaza de Zodocover, om paella op het terras van El Foro de Toledo(!) te gaan eten. Het was best fris, maar we zaten beschut en de stadsverwarming snorde behaaglijk. Ik had Carne en Carla Marisco. De dieren die er in verwerkt zijn waren niet talrijk. Ik had twee miniscule kipdrumstickjes, een frutseltje miniem bevleesd konijnbot en een stukje varkenskraakbeen met wat rafeltjes vlees. Carla had een gamba, een langoustine, twee inktvisringetjes, een mossel en een bijna uitgestorven schelpdiertje. Het was wel lekker hoor, zo met een fles El Yugo Airén hier uit de streek. Daarna dwaalden we nog wat door de stad. We zagen zelfs een Peugeot 505 Familiale!

8 november 2010 | De wandeling vandaag verliep met horten en stoten. Ik dacht dat deze begon bij voornoemde brug, dus we waren daar naar de oever afgedaald. Helaas liep dat pad dood en toen zag ik pas op de kaart dat het vanaf de Puente Nuevo de Alcántara begon. Toch? Jawel, maar de ingang daar was afgesloten wegens werkzaam-heden. Dus toen moesten we helemaal terug en bovenlangs om bij de eerste de beste gelegenheid weer af te dalen. Dat was ter hoogte van de Barco de Pasaje, een voetveertje. Het is erg mooi langs de oever van de Taag. Veel oude brugruïnes, stroomversnellingen, watervogels: ganzen, aalscholvers of schollevaren, een man die vissen ving voor zijn katten, zoals hij ons desgevraagd vertelde, wilde duiven en bergbeklimmers.

Ter hoogte van de Puente de San Martin is een verlaten water-molen. Een stukje verder aten we ons twaalfuurtje (letterlijk!) en liepen we door naar de Puente Peatonal vlak bij de Campus Universitario de Toledo. Hier zijn eilandjes en een stroom-versnelling in de lengterichting van de Taag. Er leven ook weer heel veel watervogels, maar ook ooievaars (au revoirs voor de insiders)*. De campus bestaat voornamelijk uit oude gebouwen in verschillende stadia van verval of voorzichtig herstel. Ook hier weer een watermolen, zo te zien ooit gebruikt voor het opwekken van stroom.

Vanaf de voetgangersbrug kon ik mooie stadsgezichten schieten. Het is inmiddels bewolkt en op de brug waai je bijna uit je vacht. We dachten langs de overkant weer terug te kunnen lopen, maar er stond een hek aan het eind van het pad en die was op slot. Dus teruglopen en via de Pasarela Peatonal en de Puerta del Cambrón weer de stad in.

Vandaag was de noordkant aan de beurt. Langs allerlei kloosters kom je uiteindelijk bij een punt waar je de buitenste stadmuren kunt zien. Via roltrappen kun je er komen. Dat leek een goed plan maar wegens, jazeker, werkzaamheden is het afgesloten! Het begint nu ook te miezeren, dus we moeten maar eens op hotel aan. Aan de Plaza de Merced ontwaren we de burelen van Radio Toledo. Deze kans laat ik niet voorbij gaan en Carla vereeuwigt mij hier voor het nageslacht. De foto staat inmiddels ook op Facebook! Een stukje verder probeert een vrouw als een echte toreador m/v haar iets te grote auto door een iets te smal straatje te loodsen. Doodgriezelig!

We komen ook langs een ambachtelijke schoenmaker. We maken een praatje en kom er achter dat ze schoenen willen gaan exporteren en bied ze aan een melding op mijn blog te maken. Bij deze: Charrua Zapatos y bolsos artesanos. Via de Calle Toledo de Ohio komen we weer on main street waar Carla zich bij Pimkie in een nieuw jasje wil steken, maar helaas hebben ze maat 38 niet meer. Ook een broek en een vest hebben ze niet in de juiste maat. Daarna water, wijn en kroepoek kopen bij de Chinese MiniMart en dan terug naar het hotel waar we vanuit het raam nog, als bekroning op deze fraaie dag, de regenboog zien.

* Bij de péage in Frankrijk roep ik altijd 'Ooievaar!' bij het wegrijden. Vonden de meiden altijd erg grappig.

Volg het konijn

Dit weblog is vernoemd naar Toledo's pad, een duinovergang in Burgh-Haamstede, wat op zijn beurt weer is vernoemd naar een ver familielid, Heereman van Toledo (1892-1970). Hij verhuisde in 1915 van Oostvoorne naar het toenmalige Haamstede waar hij bedrijfsleider werd op de boerde- en tuinderij Nieuw Leven. Het is nu een camping onder dezelfde naam.

 

Vandaag wilde ik mij weer eens in Burgh-Haamstede verpozen om nieuwe foto's maken van Toledo's pad, ik heb tenslotte een nieuwe camera met meer megapixels! Het bord staat er nog steeds en ik maakte een twintigtal foto's, waarvan er één gephotoshopt (gekanteld zodat het bord recht lijkt en het pad scheef) bovenaan dit weblog prijkt. Het pad loopt dood, d.w.z dat er na en paar honderd meter een barricade van takken is opgeworpen. Toen ik op het parkeerterrein terugkwam stond er een Peugeot 404 uit 1961. Terwijl ik daar foto's van maakte, kwam er een ouder echtpaar langs die spontaan vertelden dat zij ooit zo'n auto hadden en er ook in waren getrouwd. Peugeot verbroedert!

Het leek me wel aardig om het graf en woonhuis van Heereman te gaan bezoeken. Gisteravond heb ik wat research bedreven en vond zijn laatste adres en de naam van de begraafplaats. Hij ligt begraven op Vredehof in v/h Haamstede. Ik kon het graf maar niet vinden en had het al bijna opgegeven, toen een wit konijn (echt waar!) een pad op schoot dat leidde naar een nieuwer gedeelte dat ik niet had gezien. Niet lang daarna vond ik het graf. Daarna reed ik naar het huis, dat inderdaad midden op een camping staat. Zoals uit deze krantenknipsels blijkt, was Heereman een bekend figuur in Haamstede en omstreken.

Lees hier meer over Heereman van Toledo.

Kat met peren

Kat met peren. 

Zondag. Mooi weer. Eigenlijk geen plannen. Wandelen dus. Carla wilde naar de duinen, ik wilde het bord Toledo's pad nog eens goed op de gevoelige chip vastleggen. Twee jaar geleden was dat jammerlijk mislukt. In een grijs verleden had mijn gewaardeerde (ex-)collega Franciscus M., Cis voor zijn vrienden, al een analoge foto gemaakt en aan mij gegeven. Een kleine tien jaar later noemde ik dit weblog zo, omdat het precies weergeeft wat het is, namelijk het pad dat ik afleg in het leven. Zodoende togen wij vandaag welgemoed richting Burgh-Haamstede, Zeeland. We parkeerden bij de kerk aan de Kerklaan. Ter plaatse wordt je gewaarschuwd voor vallende peren, waarover ik in een vorig bericht al vertelde. Nu liep daar ook een leuk jong katje rond, dus de grap was snel gemaakt.

Carla moest (natuurlijk) plassen, we gingen dus even naar warme bakker annex streekmuseum annex Volkswagenfanaticitempel Sonnemans. Ze hadden ook bolussen maar we zouden die dan op de terugweg kopen. Via de Zandstraat liepen we richting duinen genaamd 'Het Zeepe'. Daar volgden we een volgens de beschrijving 'nauwelijks zichtbaar paadje'. Dat hebben we geweten. Binnen no time waren we verdwaald. Zodoende liepen we dan weer wel langs een aantal mooie rood met witte stippen paddenstoelen.

Door mijn 'feilloze' oriëntatie-vermogen en heel veel mazzel bereikten we uiteindelijk wel het bos 'De Kop van Schouwen' waar we in eerste instantie naar toe wilden. We liepen door duinen waar kennelijk heel veel paarden liepen, want er lagen behoorlijk veel paardenvijgen, echter geen paard te zien. Wat verder opviel was een enorme hoeveelheid gevelde bomen, hoog opgetast midden in het duingebied. Het bos zelf tooide zich in fraaie herfstkleuren.

Via geaccidenteerd terrein, zoals dat zo mooi heet, liepen we weer richting Burgh-Haamstede, waar we even van de route afweken om Toledo's pad nog eens te fotograferen. Vervolgens liepen we weer langs de duinrand waar we alsnog een kleine dertig zwarte pony's zagen die kennelijk verantwoordelijk waren voor het hoge vijggehalte. Eerst nog even langs Sonnemans om die bolussen te scoren. Ze verkochten ook Volkswagenmodelautootjes. Ik verzamel 1:43 modellen en daarvan hadden ze er maar één, de VW Beetle 'Herbie' (de liefdeskever) van fabrikant Cararama uit Hong Kong, voor de schertsprijs van 8,95€. Moe maar tevreden reden we via Dinteloord, waar Carla's roots liggen, terug naar Rotterdam.

Met peren

Toen we jaren geleden in Burgh-Haamstede waren, zagen we een onooglijk paadje genaamd Toledo's pad. Ik had toen geen camera bij me, dus geen foto gemaakt. Later, gewapend met camera, konden we het pad niet meer vinden, of het bord was weg, dat kan ook. Weer later het pad en bord gevonden en foto's gemaakt. Vandaag zijn we nieuwe foto's gaan maken, met de nieuwe camera. Helaas zijn deze niet zo goed als die ik al had. De kleuren kloppen niet, ligt vast aan de reflectie van het bord.

Het was weer goed weer om te wandelen. Graadje of 20, beetje wind. Op de heenweg was de N57 opgebroken vanaf de Groene Kruisweg, dus we konden niet opschieten. We parkeerden bij het kerkje in het dorp. Overal lagen hele, rotte en/of geplette peren op straat. Die waren daar uit de bomen gevallen. We zagen een affiche waarin een traditionele perenveiling werd aangekondigd. De opbrengst is voor een 'goed doel'. Ik weet er één: die peren opruimen! De duinen hier zijn voorzien van mul zand en vrij steile hellingen. Is toch wel pittig! Onderweg kwamen we 'wilde' Shetlandpony's tegen. Het was niet erg druk gelukkig. Terug in het dorp patatjes gegeten op een terrasje. Onderweg naar huis nog een noodstop gemaakt. De veiligheidsgordels werken!