Nachtegalenroute

 

Mildenburgbos

 

Stenen Baak

Boerin in Frankrijk

Wil den Hollander-Bronder

Mijn moeder, Neeltje Herlaar, is in 1917 in Brielle geboren. Zij bezocht daar de lagere school (de 'klompenschool' voor zover ik weet). Thuis hadden wij wat boeken staan, het merendeel streekromans. Leergierig ventje dat ik was, ik las ze bijna allemaal. Zo ook de omnibus 'Boerin in Frankrijk' van de schrijfster Wil den Hollander-Bronder. Later, als puber, las ik het nogmaals en toen vertelde mijn moeder dat zij met de schrijfster, Wil Bronder, op school had gezeten, misschien zelfs wel in dezelfde klas, hoewel ze bijna twee jaar scheelden. Volgens mijn moeder woonde Wil in de polder Zuurland nabij Brielle, destijds kennelijk onderdeel van Oostvoorne.

Wil is later getrouwd met Gerrit den Hollander(!) en zij zijn in 1947 naar Frankrijk geëmigreerd, waar ze uiteindelijk in het gehucht Inval-Boiron in het departement Somme een boerderij konden pachten. De vier boeken die de omnibus* vormen verhalen over het wel en vooral wee aldaar. Wil is in 2000 overleden en woonde tot op die dag op die boerderij. Haar man Gerrit sneefde, inmiddels dement, in 2002. Lekker belangrijk zul je misschien denken, maar door de hernieuwde kennismaking met mijn oude schoolvriendin Celma ben ik meer dan normaal geïnteresseerd geraakt in deze vrouw en haar nalatenschap. Celma heeft namelijk een Chambres d'Hôtes in Saint-Agnan-de-Cernières, Normandië. Dat ligt niet zo gek ver van Inval-Boiron. Wij hadden onze vakantie dit jaar bij Celma af willen sluiten, maar dat ging qua planning niet door.

Nu had ik al eens over dit onderwerp gegoogled en ontdekte dat in het gehucht Le Mazis een Chambre d'Hôtes 'Onder de Linden' was, die wordt uitgebaat door een zekere Aart Onder de Linden en zijn vrouw Dorette. Zo las ik dat hij, naar Frankrijk geëmigreerd in 1946, vanaf 1952 als knecht op de boerderij van Den Hollander heeft gewerkt. Sterker nog, hij figureert als Kees in een aantal hoofdstukken! Dorette is dan weer de dochter van de vorige bewoners van die boerderij en heet in het boek aanvankelijk Blanche en later Odile. Haar ouders verhuisden toen naar een landhuis in Le Mazis. In 1972 werd dit door hen omgetoverd tot een Chambres d'Hôtes en werd in 1992 door Aart en Dorette overgenomen.

Zaterdag 24 september 2011 zijn we dan op bedevaart gegaan naar de oude boerderij. 's Ochtends bij het ontbijt ontmoetten we Aart, die bij mijn oom Wim in de klas blijkt te hebben gezeten begin jaren '30. Hij kende een flink aantal van mijn ooms en tantes en mijn opa Eliza, die stratenmaker was en waar mijn vader bij werkte. Aart is in Vierpolders geboren en staat, nu ruim 80 jaar, nog midden in het leven. Nooit gestopt met werken en vol plannen voor de verbouwing van de kamertjes op de tweede verdieping. Met de instructies van Aart gaan we op stap. De afstand tussen Le Mazis en Inval-Boiron is slechts ruim een kilometer. We lopen langs weiden waar de karakteristieke witte koeien grazen. 'Bij de kerk rechtsaf en dan over het bruggetje'. Aan de linkerkant van de Rue du Moulin zien we het boerderijtje staan.

Het verbaast mij dat het pal aan de weg ligt, door de beschrijvingen in het boek (mede geholpen door de omslagillustratie) leek het verloren in de ruimte te staan. Het is ook veel kleiner dan ik me voorstelde en inmiddels onvoorstelbaar oud en vervallen. Dat hier tot ruim tien jaar geleden nog iemand gewoond heeft! We lopen om de boerderij heen. Aan de achterkant was een watermolen, die een aantal machines aandreef. We moeten door een kapot hek kruipen om er zicht op te krijgen. De rivier Le Liger is in deze tijd van het jaar slechts een smal stroompje. Het omliggende terrein is totaal overwoekerd. De boerderij wordt misbruikt als opslagplaats van de naburige boer, die ons gelukkig met rust laat en niet wegjaagt zoals Aart vreesde.

Het exterieur van de boerderij

Het interieur...

We gaan ook naar binnen in wat schuren en stallen moeten zijn geweest. Het woongedeelte is afgesloten maar ik kan wel foto's door de ramen maken. Het ziet er allemaal vervallen en deprimerend uit. Kleine hokjes en kamertjes, overal rommel, stof en spinnenwebben. Mooi en ontroerend zijn de details: porseleinen schakelaars, aandrijfstangen, -riemen en -wielen, achtergelaten gebruiksvoorwerpen. We verkenden ook nog even de omgeving en ontliepen ternauwernood de 'bemoeizuchtige' overbuurvrouw. Het is welletjes geweest en schoorvoetend aanvaardden we de terugtocht. We werden ingehaald door de boer die zijn koeien ging verweiden. Het leven gaat hier, ondanks alles, gewoon door...

De omgeving en haar stralende middelpunt...

*Land van zon en wijn (1964), Volwassen mensen huilen niet (1964), En de boer, hij ploegde voort (1965) en Mijn vallei in Frankrijk (1966).

Scholeksters en aalscholvers

Om te voorkomen dat deze 'zomer' de annalen in gaat als 'die waarin niet gewandeld werd', hebben we gisteren de stoute wandelschoenen aangetrokken. Volgens de weermannen zou het de mooiste dag van het weekend zijn, wat natuurlijk niet zo was. Carla had zin an Oostvoorne. Daar hadden we al eens de Aalscholverroute gedaan, maar die vonden we een beetje saai. Vandaag viel de keus op de Scholeksterroute. Die is, zonder het uitstapje via de Brielse Gatdam naar de Maasvlakte, 12 km. De heenweg reden we nog verkeerd, TomTom stuurde ons via de Europaweg de Maasvlakte op. We waren niet de enigen gelukkig. Nadat we de weg hervonden hadden reden we richting Bezoekerscentrum Tenellaplas, waar de wandeling start.

Via de duinen loop je naar het voormalig autostrand, waar ik vroeger met mijn vader nog wel eens kwam. Daarna, via de Brielse Gatdam, kom je in natuurgebiedje het Parnassiavlak waar je over moet om bij het Oostvoornse Meer te geraken. Het is alleen zo drassig van de regen de afgelopen weken dat het onbegaanbaar is. Terug- en omlopen dus. Gelukkig is het niet ver en kom je uit bij een surfstrandje aan voornoemd meer. Hier zwaaien, naast de surfers, aalscholvers de scepter. Op één na, die lag dood op het strand. Gek genoeg hebben we geen scholeksters gezien of gehoord. Vervolgens kom je in een gebied dat De Strandvlakte is gedoopt en is ontstaan nadat het gebied van de zee is afgesloten in 1966. Hier huist onder andere de Noordse Woelmuis (a.k.a. de zeemol) die je ook op Texel aantreft. Uiteindelijk kom je uit bij 't Wapen van Marion. Het is een hele tippel en dan ben je pas op de helft.

Via de duinen, opgedeeld in stukken met prozaïsche namen als Kaapduin, Vliegveldvallei en Populierenbos, kom je uiteindelijk weer bij de Tenellaplas uit. Het vliegveld werd, zo kan Carla zich nog herinneren, in de winter als ijsbaan gebruikt. Nu liepen er paarden, dieren waar we, tenzij er een hek tussen ons en hen in staat, geen affiniteit mee hebben. Ze versperden de weg, maar hadden het kennelijk te druk met eten zodat ze ons met rust lieten. Hierna verliep de wandeling zonder incidenten.

Mijn zwager Jan, relaxed in het midden...

Na afloop belde ik mijn zus Nel in Oudenhoorn even om te vragen of het uitkwam dat we een oude rotan stoel (die we voor de zekerheid al hadden meegenomen) konden langsbrengen. Dat kon. Ze bleek al vier identieke stoelen te bezitten, dus dat kwam goed uit. We zien elkaar niet veel, maar dat maakt helemaal niet uit. We konden blijven eten. Nel vertelde dat haar man Jan onlangs een lintje van de Koningin heeft ontvangen. Hij is als vrijwilliger (onderhoud in de ruimste zin des woords) al meer dan veertig jaar verbonden aan OHVV (Oudenhoornse Voetbalvereniging). In De Bernisser kun je e.e.a. nalezen. Een hele prestatie en een felicitatie waard!

All in the family

Voor het huisje van mijn zus Tine en zwager Eef | 1965

Vandaag zou Carla's zus 58 geworden zijn. Zij is echter in 1976, het jaar dat ik Carla ontmoette, overleden. Haar urn staat op de begraafplaats in Rockanje en we reden er via Goeree-Overflakkee naar toe. Dat is altijd een mooie rit. We reden op een gegeven moment achter een slome camper, dus ik sloeg af naar Stad aan 't Haringvliet en dan naar Middelharnis. Helaas pakte ik daar op een rotonde de verkeerde afslag en ik had er pas erg in toen we ruim voorbij Oude Tonge waren (de terugweg zeg maar). Carla zei: ik dacht al, waarom neem je deze afslag! Onderweg reden we even langs onze zwager Eef, die net naast de Haringvlietdam woont. Daarna naar de begraafplaats. Het is er heel mooi zo in de duinen. We aten een patatje in de strandtent.

Dit weekend is het precies 25 jaar geleden dat mijn vader begraven is, dus die vereerden we ook even met een bezoekje. Mijn moeder ligt er vlakbij. Het was nog een hele klus om ze te vinden, want de graven zijn helemaal overwoekerd. Volgende keer neem ik tuingereedschap mee! We reden ook nog even langs mijn broer en zus, die respectievelijk in Brielle en Oudenhoorn wonen. Mijn zus Nel had een boek op de kop getikt, Herlevend Hellevoet 1945-1980, met allemaal zeer bekend voorkomende foto's uit Hellevoetsluis, Nieuw-Helvoet en Nieuwenhoorn. Op één ervan staat de camping van (de vader van) mijn zwager Eef, op een andere Carla's moeder in de tuin aan de van Kleijburgstraat! Ik mocht ook wat oude foto's meenemen om in te scannen.

Op het autostrand in Oostvoorne. Let op de degelijke Robinson schoenen!